Verslag van een eerder gegeven workshop

"Het contact met de steen en het uiteindelijke beeld wat groeit uit de steen."

Tekst: Remi Kruizinga, Beeldend Kunstenaar uit Stolwijk.

Groot-Ammers/Stolwijk - In "Het Kontakt" van donderdag 29 januari jl. schreef Erik de Bruin een redactioneel stuk over de workshop intuïtief beeldhouwen die begin maart van start ging in Groot-Ammers. Remi Kruizinga, beeldend kunstenaar uit Stolwijk, heeft leiding gegeven aan de deelnemers van deze workshop. Het was, in veel opzichten, een groot succes en daarom leek het ons ook leuk om er verslag van te doen.

De deelnemers hadden door middel van een informatie formulier de keuze gemaakt om op vrijdag of zaterdag te willen werken. Het was goed verdeeld, 6 deelnemers op beide dagen. Op de vrijdagen hadden de dames de overhand, op zaterdagen de heren. Qua leeftijd was er een gezonde mix tussen (redelijk) jong en iets gevorderd. Dit gold ook voor de ervaring op creatief gebied, sommigen hadden schilder-, teken- en ceramiek ervaring. Een enkeling had al eens gehakt in de wat zachtere steensoorten. Er waren ook deelnemers zonder ervaring. Het is erg belangrijk dat iedereen zich prettig voelt in de groep en dus niet alleen 'het beeld uit de steen laat groeien' , maar ook zelf groeit! Dit gebeurt dan ook door o.a. veel aandacht te besteden aan zaken zoals: voorbereiding, kennismaking, gezelligheid, koffie/thee en lunch, persoonlijke begeleiding en niet te vergeten de werklocatie en de gereedschappen.

Zaterdag 6 maart was het zover.
Een van de belangrijkste zaken is het zelf uitzoeken van de steen. Het merendeel van de groep was in de gelegenheid om 6 maart 's-ochtends eerst de werklocatie te bezoeken en onder het genot van een kop koffie of thee kennis te maken met elkaar. Remi heeft uitleg gegeven over het begrip intuïtief beeldhouwen en het programma voor de dag en de komende weken. Hierna zijn we gezamenlijk op weg gegaan naar de World Art Foundation (WAF) in Eerbeek om onze steen uit te kiezen. De dialoog met de steen gaat op volle toeren draaien vanaf het moment dat je hem in de grote berg ruwe stenen ziet liggen. Soms gaat dit snel, soms neemt het wat meer tijd. We hebben in de beeldentuin rondgewandeld en Norbert Simons, voorzitter van de WAF, gaf tekst en uitleg over de mooiste collectie Zimbabwaanse intuïtieve beeldhouwkunst in Europa, die al jaren in zijn tuin wordt geëxposeerd en verkocht. Er was nog even tijd voor een kop koffie voordat we aan de terugreis begonnen. Bij de werklocatie aangekomen hebben we onze stenen zelf op de bokken gelegd en hebben nog even nagepraat over deze indrukwekkende en lange dag.

De eerste werkdag, 12 en 13 maart.
Half tien koffie (met door één van de deelnemers zelfgemaakte koek). De houtvuren, binnen en buiten, gaven een extra dimensie aan het geheel. Het water stond op de kachel voor een tweede kop. Uitleg door Remi voor de eerste aanzet. Er werd wat leesvoer uitgedeeld waar we de weken daarop nog diverse keren op terug zouden komen.
We gingen aan de slag. De kist gereedschappen werd geopend en de stenen werden op de bokken gelegd. Sommigen gingen direct op hun doel af en begonnen de natuurlijke lijnen in de steen al te accentueren. Hier en daar werd verwoed gezocht naar de te bewandelen weg in de steen. Met een beetje hulp en de juiste gereedschappen was men na een uur al lekker zelfstandig aan het hakken. Er was aandacht voor het juiste gebruik van het gereedschap en de houding van het lichaam tijdens het werk. Als je het lichaam te veel eenzijdig belast, is het beter om zo mogelijk af en toe een ander deel van de steen te gaan bewerken of van soort gereedschap te veranderen.
De tijd ging heel snel en het was opeens lunchtijd. De soep werd warm gemaakt op de kachel en de vuren werden nog eens opgestookt. Rode, blije gezichten vol uitdrukking keken elkaar aan en men begon lekker te bomen over de ervaringen van die ochtend. Na een half uur tot drie kwartier gaf Remi het teken voor de tweede ronde want er moest wel gewerkt worden! Iedereen kreeg regelmatig een bezoekje van Remi. Hier en daar werd (ook technisch) geadviseerd en bijgestuurd maar belangrijk is dat iedereen z'n eigen beeld maakt en dus zelf de lijnen bepaalt. Om 17.00 uur was het tijd om te gaan stoppen en op te gaan ruimen. De beelden van de twee groepen werden afzonderlijk opgeborgen zodat men per groep niet van elkaar wist wat er gemaakt werd. De reden hiervoor was dat we aan het einde van de workshop-periode een slotavond op de werklocatie wilden organiseren met een verrassende mini-expositie van al het werk.
Er werd nog een wijntje gedronken tijdens het napraten en daarna moest men een week geduld hebben om weer verder te kunnen werken.

De tweede werkdag, 19 en 20 maart.
Er was de eerste dag behoorlijk hard gewerkt. Men wist nu direct het juiste gereedschap uit de kist te pakken om de tweede dag mee te starten. In de loop van deze dag kon men al aardig ontdekken in de steen, welke weg men uitging. De variatie aan vormen en onderwerpen, zowel figuratief als abstract was groot. Sommige stenen waren tamelijk hard, andere stenen hadden een wat zachter karakter zoals Serpentine. Dries de Jong, de eigenaar van de locatie, had een harde Springstone uitgezocht. Een prachtige, zwarte steen met een pittig gewicht. Hij wilde zich tijdens deze workshop bekwamen in het uitwerken van een gezicht. Neus, lippen, scherpe lijnen en totale vormgeving kregen bij hem extra veel aandacht. Zijn vrouw Pien werkte aan een vorm die een vogel werd met sierlijke scherpe lijnen op de plaatsen waar dit kon. Piet, onze spraakmaker, was de eerste paar dagen opmerkelijk stil. Hoe verder hij vorderde met zijn weldoordachte vormgeving van een gezicht (in een unieke pose), hoe meer hij gelukkig zijn spraakvermogen weer terug kreeg. Matzy schildert en tekent al geruime tijd. Zij was op een nu echt driedimensionale wijze een mooi gekleurde Serpentine steen aan het vormgeven. Een figuratief hoogstandje van twee gezichten. Jan Willem had al eerder elders een workshop gedaan maar was daar niet zo tevreden over. Dit keer kon hij zich geheel uitleven. Met de juiste begeleiding en gebruik van het juiste gereedschap, stevende hij doelgericht af op een geweldige natuurlijk getinte abstracte vorm. Ria was de ceramiste onder ons. Zij twijfelde in het begin tussen een aantal stenen maar uiteindelijk bleef ze gelukkig bij haar eerste keuze. Een door eenvoud sublieme abstracte vorm zou ons gaan verbazen. Adrie had een echt harde Glasopaal met een werkelijk prachtige tekening. Zij houdt van dieren en een kikker (van 36 kg) werd haar doel. Adrie en Remi gaan op korte termijn verder werken aan haar beeld maar dan tijdens een WAF workshop in Raamsdonk. Leen wilde, als enige in dit gezelschap, een gat in zijn vorm maken. Na een paar tips werd dit een perfect deel van zijn beeld. Leen haalde een hoge afwerkingsgraad in zijn werk. Arthur was de wereldreiziger onder ons. Hij is in staat om alles wat hij ziet/hoort en hem interesseert, op te slaan. Deze eigenschap kwam tot uiting in zijn werk. Een eigenzinnig vormgegeven olifant ging deel uit maken van het polderlandschap rond Groot-Ammers. Willeke is helemaal verzot op honden. Schapedoezen is een deel van haar leven. Nu dus ook in steen want zij heeft voortaan haar eerder overleden hond terug als eeuwige levensgezel in zittende houding. Voor haar was het doel overduidelijk en de steen gaf dit ook zeker aan.

De derde werkdag, 26 en 27 maart.
Af en toe hadden we er een slechtere dag tussen zitten. De temperatuur was dan aan de lage kant en de wind haalde soms astronomische snelheden. Ook viel er af en toe wat regen. Wij waren overal op voorbereid, we stonden droog maar toch in de buitenlucht en niemand klaagde. De derde dag was erg belangrijk want men begon op deze dag met de fijnere gereedschappen. Vijlen en werken met kleine beiteltjes maar ook schuurpapier stond op het programma. Remi had aangegeven het liefst deze dag al te beginnen met het afwerken van enkele beelden. In de loop van de dag werd er water verwarmd (tegen koude vingers) op de kachel om de beelden te kunnen gaan schuren met waterproof schuurpapier. Men begint in dit stadium met grof schuurpapier en gaat dan met steeds fijner schuurpapier en veel schoon water verder totdat de steen superglad is geworden. Een aardig karwei, tijdrovend en in de kleine gaatjes en hoekjes moet je allerlei trucs uithalen om ook daar het oppervlak glad te krijgen. Twee beelden waren zover klaar om te gaan verwarmen met de brander. Een beetje oppassen geblazen werd het nu. Gelijkmatig opwarmen en dan goed in de natuurlijke bijenwas zetten, daarna laten afkoelen en dan oppoetsen. Zie daar, de eerste resultaten werden zichtbaar. Trots over het eigen beeld in al zijn kleur en glorie namen we een hartverwarmend likeurtje in de namiddag van de derde dag. De vierde dag zou het hard werken worden voor de andere deelnemers om het zelfde proces te doorlopen. Diegenen die hun beeld klaar hadden begonnen zelfs aan een nieuw beeld.

De vierde en laatste werkdag, 2 en 3 april.
Sommigen hadden nog erg veel werk met het afwerken van het beeld. Het was mooi om te zien dat men elkaar af en toe ging helpen en elkaar ook ging adviseren over nog beter te behalen resultaten en gebruik van gereedschap. Men stond ook versteld van het feit dat dat je met alleen gebruikmaking van handgereedschappen (en dus geen elektrische gereedschappen) zo'n perfect resultaat kan boeken. Remi gaf ook aan dat, in dit kader, de meeste vormen niet of nauwelijks met andere middelen dan de hand(gereedschappen) te bewerken zijn. Voelen is een belangrijk middel om te kunnen bepalen of de vorm of lijn goed loopt. Veel kijken, vanuit verschillende hoeken, is eveneens belangrijk net als geduld, fantasie en respect voor de steen en haar vorm. Het is ook nu weer gebleken dat zonder gebruikmaking van modellen, tekeningen of potloodlijnen gewerkt kan worden in de intuïtieve beeldhouwkunst. Men heeft, gezien de fantastische resultaten, ook veel ervaring opgedaan t.a.v. het gebruik van het, meestal vrij dure, gereedschap. Soms zijn heel eenvoudige hulpmiddelen de oplossing voor een beter resultaat of een moeilijk bereikbare plek.
We hebben deze dag hard gewerkt om alles binnen het tijdschema en met alle noodzakelijke aandacht klaar te kunnen krijgen. Een aantal deelnemers kwam 4 april nog een paar uur terug om de beelden uit te poetsen en hun initialen erin te zetten. Aan het einde van de vierde dag hebben we gezamenlijk de plannen doorgenomen voor de slotavond op vrijdag 9 april.

De slotavond, 9 april.
In een vrij vroeg stadium is het idee al geboren om een slotavond te organiseren met de partners erbij. Remi heeft ervaring met dit soort zaken en weet ook hoe belangrijk dit in verschillende opzichten is voor de deelnemers. Er is afgesproken dat we gezamenlijk een maaltijd zouden bereiden in buffetvorm. Iedereen heeft een voorkeur kunnen uitspreken om zelf thuis een deel van de maaltijd (voor) te bereiden. Men had dus allemaal een taak. Dries en Remi waren verantwoordelijk voor de inrichting van de locatie waar we de weken daarvoor ook gewerkt hadden. Een partytent, stoelen, tafels, vuurkorven, BBQ's, hout en kolen, bokken met kleden voor de mini-expositie, schoonmaken en opruimen, alles werd uit de kast gerukt om er een leuk feest van te maken. De gasten mochten niet voor 18.00 uur op de locatie verschijnen omdat men de beelden van de andere groep nog niet mocht zien. We hadden mooie gekleurde doeken over de beelden gelegd en naast ieder beeld klein cadeautje gelegd. Na de speech door Remi, die over iedere deelnemer een kort verhaaltje had en daarna het betreffende beeld onthulde, was er champagne voor iedereen. Piet bedankte Remi voor de wijze waarop hij deze workshop heeft begeleid, vorm heeft gegeven en de deelnemers vrij liet om zichzelf te ontplooien. Dries en Pien werden bedankt voor het beschikbaar stellen van de locatie (en al het werk wat ze erin hebben gestoken) en hun eindeloze gastvrijheid.
Al met al een onvergetelijke ervaring waarbij wij allemaal een grootse prestatie hebben neergezet en, stuk voor stuk, een geweldig beeldhouwwerk hebben gerealiseerd!

Informatie.
Er is afgesproken dat we gaan bekijken of we in het najaar van 2004 nogmaals op een soortgelijke wijze een workshop kunnen gaan organiseren. Een aantal deelnemers heeft al aangegeven dit graag weer te willen doen maar er is ook plaats voor nieuwe deelnemers.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Remi Kruizinga, Beeldend Kunstenaar
Tel. mobiel: 06-53303107
Ook via de website (zie onderstaand).

Meer informatie over intuïtieve beeldhouwkunst uit Zimbabwe, lees verder op: Wat is intuïtief beeldhouwen.